Nuchter over regels en AI
Wat is AI-geletterdheid? (AI Act artikel 4)
Artikel 4 van de AI Act — AI-geletterdheid — wordt gehandhaafd vanaf 2 augustus 2026. Zet je bedrijf AI in, dan is dit de verplichting die je het eerst raakt. Wat houdt het in, raakt het jou, en wat betekent "aantoonbaar op orde"?
Eerlijk antwoord: het is minder zwaar dan de verhalen doen vermoeden, maar het is niet niets. Het gaat niet om techniek en niet om een groot compliance-traject. Het gaat erom dat de mensen die met AI werken er verstandig mee omgaan — en dat je dat kunt láten zien als iemand ernaar vraagt.
Wat is AI-geletterdheid?
Als je organisatie AI inzet, moet je zorgen dat de mensen die ermee werken voldoende kennis en begrip hebben om dat verstandig en veilig te doen. Ze moeten de mogelijkheden snappen, maar ook de risico's: wanneer je een uitkomst niet blind mag vertrouwen, wat je niet in een AI-tool zet, hoe je fouten herkent.
Dat is het. Geen certificering, geen dure software, geen technisch project. Wél iets wat je bewust regelt en vastlegt, in plaats van erop te hopen dat het vanzelf goed gaat.
Raakt het jou?
Waarschijnlijk wel. Veel ondernemers denken dat de AI Act iets is voor grote techbedrijven. Maar zodra je mensen ChatGPT, Copilot of een andere AI-tool voor het werk gebruiken, geldt de plicht rond AI-geletterdheid. Dat je "alleen ChatGPT gebruikt" haalt je er dus niet onderuit — het brengt je er juist onder.
De zwaardere regels van de AI Act gelden voor hoog-risico-toepassingen: AI die meebeslist over werving, kredietbeoordeling of veiligheidssystemen. Voor de meeste mkb'ers is dat niet aan de orde. Artikel 4 daarentegen raakt bijna iedereen die AI gebruikt — en dat is precies waarom het het startpunt is.
Wat "aantoonbaar" betekent — en waarom het het verschil maakt
Hier zit de kern, en het is meteen waar het misgaat. Zeggen dat je mensen "wel weten hoe het werkt" is geen aantoonbaarheid. Als een klant, een auditor of een toezichthouder ernaar vraagt, wil je niet gokken — je wilt een dossier kunnen laten zien.
Aantoonbaar op orde zijn betekent concreet dat je dit hebt liggen:
- een korte, vastgelegde afspraak over hoe jullie met AI omgaan;
- bewijs dat je mensen de basis kennen — wie, wanneer, en waarmee;
- een moment waarop dat opnieuw langskomt als er iemand nieuw bijkomt of de tools veranderen;
- en dat alles terugvindbaar op één plek, klaar om te tonen.
Niet "we doen er wel iets aan", maar "hier staat waar we staan, en hier is het bewijs." Dat is het verschil tussen een vinkje en werkelijk in orde zijn.
Wat je beter niet doet
Niet in paniek een duur traject inkopen voor iets wat kleiner is dan je denkt. Niet gokken of je onder de zwaardere onderdelen valt, want dat is een juridische vraag met gevolgen. En niet wachten tot een klant of toezichthouder ernaar vraagt — dan sta je met lege handen, terwijl het vooraf een kwestie van uren was.
Waar je begint
Met weten waar je staat. De gratis AI Act-quickscan geeft in een paar minuten een eerste beeld van wat artikel 4 voor jou betekent. Wil je het gewoon regelen, dan lees je op AI-geletterdheid op orde hoe je het met een vast pakket zelf aantoonbaar maakt — of hoe je het uit handen geeft.
En als je door de termen het overzicht kwijt bent of niet weet wat nu echt nodig is: daar kijk ik onafhankelijk naar mee. Ik ben niet aan één tool of leverancier gebonden, dus mijn enige belang is dat jij het juiste doet, niet meer dan dat. Met 20+ jaar in IT en compliance help ik van het besluit tot en met de uitvoering. Mail naar info@onedionconsultancy.nl.